Cách xin postdoc phổ biến là chờ thông báo tuyển rồi nộp. Cách đó bỏ mất phần lớn vị trí — vì một tỉ lệ đáng kể postdoc được sắp xếp trước khi có thông báo, và thông báo chỉ là bước thủ tục.
Vì sao nhiều vị trí không thật sự mở
Kinh phí cho postdoc thường nằm trong một đề tài cụ thể. Người chủ trì đề tài biết mình cần ai, và nếu đã có người phù hợp thì việc đăng tuyển chỉ để thoả quy trình của cơ sở.
Nghĩa là thời điểm hữu ích để xuất hiện không phải khi thông báo đăng, mà là khi đề tài đang được viết hoặc vừa được cấp — trước khi người chủ trì nghĩ tới một cái tên cụ thể.
Hệ quả thực tế: liên hệ trực tiếp, sớm, và nhắm vào người chứ không nhắm vào tin tuyển dụng.
Thời điểm: mười hai tới mười tám tháng trước khi bảo vệ
Con số này làm nhiều người bất ngờ vì nghe quá sớm. Lý do:
Một chu kỳ xin tài trợ mất nhiều tháng. Nếu người chủ trì muốn nhận bạn nhưng chưa có nguồn, họ có thể viết bạn vào một đề xuất — và điều đó chỉ làm được nếu bạn xuất hiện trước khi đề xuất được gửi.
Nhiều nguồn tài trợ postdoc do chính người xin nộp, kèm thư đồng ý nhận của người chủ trì. Các quỹ này có hạn nộp cố định mỗi năm, và cần vài tháng chuẩn bị cùng với người bảo trợ.
Nên mốc đúng là: bắt đầu xác định các nhóm mình muốn tới từ khoảng một năm rưỡi trước khi xong, và liên hệ từ một năm trước.
Thư ngỏ: ba đoạn
Đoạn một — bạn là ai và làm gì. Một câu về chủ đề luận án, một câu về kết quả chính hoặc kỹ thuật bạn thành thạo, và mốc thời gian dự kiến bảo vệ.
Đoạn hai — vì sao là nhóm này. Đây là đoạn phân biệt thư được đọc với thư bị bỏ. Phải nhắc tới một công trình cụ thể của nhóm và nêu bạn thấy chỗ nào tiếp nối được từ việc của mình.
Câu chung chung về việc ngưỡng mộ nhóm không có tác dụng — người nhận đọc nhiều thư như vậy mỗi tháng.
Đoạn ba — đề nghị cụ thể. Hỏi có khả năng nhận postdoc trong khoảng thời gian nào, và nói rõ bạn sẵn sàng cùng xin tài trợ nếu hiện chưa có nguồn. Câu cuối này mở ra một hướng mà phần lớn thư không mở.
Kèm theo: lý lịch khoa học, và một bản đề xuất ngắn nếu bạn có hướng riêng.
Đề xuất nghiên cứu ngắn: hai trang
Không phải mọi vị trí đều cần, nhưng có thì luôn lợi — và bắt buộc nếu bạn tự xin tài trợ.
Bốn phần: câu hỏi bạn muốn trả lời; vì sao nó đáng trả lời bây giờ; cách bạn định làm, gồm phương pháp và dữ liệu; và vì sao nhóm đó là nơi làm được — thiết bị, dữ liệu, chuyên môn mà chỗ khác không có.
Phần thứ tư là phần nhiều người viết yếu nhất, và nó là phần người nhận đọc kỹ nhất: nó cho họ biết bạn đã tìm hiểu, và nó cũng là lý do họ nhận bạn chứ không nhận người khác.
Một lưu ý về mức độ độc lập: đề xuất nên nối vào hướng của nhóm nhưng không lặp lại đúng việc một thành viên đang làm. Kiểm điều này bằng cách đọc các công bố hai năm gần nhất của nhóm.
Thư giới thiệu
Ba thư là chuẩn thường gặp, và ít nhất một phải từ người hướng dẫn.
Hai việc nên làm sớm: hỏi trước khi ghi tên người ta vào hồ sơ, và cung cấp cho người viết một bản tóm tắt gồm hướng bạn xin, tên nhóm, và các điểm bạn muốn được nhắc tới. Thư viết từ tư liệu cụ thể mạnh hơn thư viết từ trí nhớ.
Và tôn trọng thời gian: hỏi trước ít nhất ba bốn tuần so với hạn nộp.
Khi được nhận nhiều nơi hoặc không nơi nào
Nếu có nhiều lời mời, điều nên cân không phải danh tiếng cơ sở mà ba thứ: người chủ trì có thời gian cho bạn không, các postdoc trước của họ hiện ở đâu, và vị trí có cho bạn phát triển hướng riêng hay chỉ làm phần việc của đề tài.
Câu hỏi đáng hỏi trực tiếp trong phỏng vấn: postdoc trước của anh chị giờ làm gì. Câu trả lời nói nhiều hơn mọi lời mô tả về vị trí.
Nếu không nơi nào nhận sau một vòng, điều này xảy ra với nhiều người và không nói gì về chất lượng công việc của bạn — số vị trí ít hơn số người xin ở gần như mọi lĩnh vực. Hai việc làm được: mở rộng sang các cơ sở ít nổi nhưng có nhóm mạnh đúng hướng của bạn, và cân nhắc các đường ngoài học thuật vốn cũng cần đúng năng lực đó.
Vì sao nhiều vị trí postdoc không được đăng thật sự?
Vì kinh phí nằm trong một đề tài cụ thể và người chủ trì thường đã có người phù hợp — thông báo chỉ để thoả quy trình của cơ sở.
Nên liên hệ từ khi nào?
Từ khoảng một năm trước khi bảo vệ, vì nhiều quỹ do chính người xin nộp kèm thư đồng ý nhận, và chu kỳ xin tài trợ mất nhiều tháng.
Đoạn nào trong thư ngỏ quan trọng nhất?
Đoạn nói vì sao là nhóm này — phải nhắc một công trình cụ thể và nêu chỗ tiếp nối được từ việc của bạn.
Câu nào đáng hỏi trong phỏng vấn postdoc?
Postdoc trước của anh chị giờ làm gì — câu trả lời nói nhiều hơn mọi lời mô tả về vị trí.
