Khi một người có bằng tiến sĩ quyết định rời con đường học thuật, danh sách các lựa chọn được nghĩ tới thường rất hẹp: làm nghiên cứu trong doanh nghiệp, hoặc làm một vị trí kỹ thuật trong ngành gần với chuyên môn.
Đó là hai hướng chính và chúng hợp lý. Nhưng có nhiều nhóm khác mà năng lực của một người được đào tạo nghiên cứu phù hợp một cách trực tiếp — và chúng ít được nghĩ tới vì chúng không có tên gọi quen thuộc.
Các nhóm ít được nghĩ tới
Quản lý nghiên cứu và khoa học. Các tổ chức tài trợ, các quỹ, các đơn vị quản lý khoa học trong trường và ngoài trường. Công việc gồm đánh giá đề xuất, thiết kế chương trình tài trợ, và làm cầu nối giữa nhà nghiên cứu với hệ thống.
Người từng làm nghiên cứu hiểu quy trình từ bên trong — đây là năng lực khó thay thế và các đơn vị này thường thiếu.
Chính sách. Cơ quan nhà nước, tổ chức quốc tế, các viện nghiên cứu chính sách. Công việc là chuyển bằng chứng thành khuyến nghị, và nó đòi đúng kỹ năng đọc phê phán mà luận án rèn.
Biên tập và xuất bản khoa học. Các nhà xuất bản, các tạp chí. Người có nền chuyên môn trong một lĩnh vực làm được việc này theo cách mà người không có nền không làm được.
Truyền thông khoa học. Viết, làm nội dung, làm việc ở bảo tàng và các trung tâm khoa học.
Phân tích dữ liệu ngoài lĩnh vực gốc. Nhiều tổ chức cần người biết thiết kế phép đo, đọc số liệu có phê phán, và nhận ra khi nào một kết luận không đứng vững — bất kể dữ liệu về chủ đề gì.
Tổ chức phi lợi nhuận và phát triển. Các tổ chức làm việc về y tế, môi trường, giáo dục cần người đánh giá được chương trình và đọc được nghiên cứu.
Sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ. Đánh giá sáng chế, làm việc ở bộ phận chuyển giao của trường hoặc của doanh nghiệp — cần nền kỹ thuật sâu.
Yêu cầu thật của từng nhóm
Điều cần biết trước khi nhắm vào một nhóm:
Một số nhóm cần thêm chứng chỉ hoặc đào tạo — sở hữu trí tuệ thường cần chứng chỉ nghề; một số vị trí chính sách cần hiểu quy trình hành chính.
Một số nhóm coi trọng kinh nghiệm hơn bằng cấp — truyền thông khoa học tuyển theo hồ sơ tác phẩm, không theo bằng.
Một số nhóm trả thấp hơn mức bạn hình dung, nhất là ở khu vực phi lợi nhuận và một số vị trí trong khu vực công. Biết trước để quyết định với đầy đủ thông tin.
Gần như mọi nhóm đều đòi kỹ năng viết cho người không cùng chuyên môn — và đây là kỹ năng mà nhiều người làm nghiên cứu chưa rèn.
Cách tìm hiểu trước khi nộp
Bốn việc, và việc đầu là việc quan trọng nhất:
Nói chuyện với người đang làm công việc đó. Không phải để xin việc — để hỏi một ngày bình thường trông thế nào, phần nào chán nhất, và họ vào bằng con đường nào.
Cách tìm người: qua mạng lưới cựu sinh viên của chính chương trình mình, qua các nhóm nghề nghiệp, hoặc viết thư trực tiếp. Phần lớn người sẵn sàng dành hai mươi phút cho loại câu hỏi này.
Đọc mô tả công việc thật của các vị trí đang tuyển, kể cả khi chưa định nộp. Nó cho biết họ đòi gì và dùng từ ngữ nào.
Tìm xem người đã làm ở vị trí đó trước đây có nền gì.
Thử một phần công việc nếu có cách — làm phản biện cho một tạp chí, viết một bài phổ biến khoa học, tham gia một đánh giá đề xuất.
Chuẩn bị khi còn đang làm nghiên cứu
Năm việc, đều làm được song song với công việc chính:
Viết cho người ngoài ngành. Một bài phổ biến khoa học, một mục blog, một bài cho bản tin của trường. Đây là bằng chứng cụ thể và nó là thứ nhiều nhóm ở trên đòi.
Nhận việc tổ chức. Tổ chức một hội thảo, điều phối một dự án chung — đây là kinh nghiệm quản lý thật và nó chuyển đổi được.
Học một kỹ năng dùng được rộng — phân tích dữ liệu, quản lý dự án, một ngôn ngữ.
Xây mạng lưới ngoài học thuật. Đi các sự kiện không phải hội nghị khoa học, giữ liên lạc với bạn học đã ra ngoài.
Giữ một hồ sơ theo dõi những gì mình đã làm ngoài nghiên cứu — chúng sẽ là nội dung chính của hồ sơ xin việc ngoài học thuật.
Ba điều cần điều chỉnh trong cách nghĩ
Bằng tiến sĩ không phải điều kiện, nó là một dấu hiệu. Ở phần lớn các nhóm trên, nhà tuyển dụng không đòi bằng — họ đọc nó như bằng chứng về khả năng làm việc độc lập với vấn đề phức tạp. Nghĩa là hồ sơ phải cho thấy điều đó, không chỉ nêu tấm bằng.
Chuyên môn hẹp ít quan trọng hơn bạn nghĩ. Ngoài một số vị trí kỹ thuật, phần lớn nơi quan tâm tới phương pháp và cách nghĩ của bạn hơn là chủ đề luận án.
Vị trí khởi điểm có thể thấp hơn mong đợi. Vài năm làm nghiên cứu không tự động quy đổi thành thâm niên ở lĩnh vực mới. Điều này khó chấp nhận với nhiều người và nó là thực tế.
Một điều đáng nói
Trong môi trường học thuật, việc rời đi đôi khi được nói tới như một thất bại, và người quyết định rời thường mang cảm giác đó.
Đây là một cách nhìn hẹp. Số vị trí học thuật ít hơn nhiều so với số người được đào tạo tiến sĩ — đó là đặc điểm cấu trúc của hệ thống, không phải kết quả của việc ai giỏi hơn ai.
Và các nhóm công việc ở trên đều cần người hiểu nghiên cứu từ bên trong. Một hệ thống khoa học vận hành tốt cần người như vậy ở các vị trí đó — không chỉ ở trong phòng thí nghiệm.
Nhóm công việc nào hay bị bỏ qua?
Quản lý nghiên cứu và tài trợ, chính sách, biên tập và xuất bản khoa học, truyền thông khoa học, phân tích dữ liệu ngoài lĩnh vực gốc, tổ chức phi lợi nhuận, và sở hữu trí tuệ.
Việc tìm hiểu quan trọng nhất là gì?
Nói chuyện với người đang làm công việc đó — hỏi một ngày bình thường trông thế nào và họ vào bằng con đường nào.
Nên chuẩn bị gì khi còn đang làm nghiên cứu?
Viết cho người ngoài ngành, nhận việc tổ chức, học một kỹ năng dùng được rộng, xây mạng lưới ngoài học thuật, và giữ hồ sơ theo dõi.
Nhà tuyển dụng ngoài học thuật đọc bằng tiến sĩ thế nào?
Như bằng chứng về khả năng làm việc độc lập với vấn đề phức tạp — nên hồ sơ phải cho thấy điều đó chứ không chỉ nêu tấm bằng.
