Tỉ lệ từ chối của nhiều tạp chí nằm trong khoảng bảy tới chín phần mười. Nghĩa là với người mới, bị từ chối là kết quả bình thường của lần gửi đầu tiên — không phải dấu hiệu công việc kém.
Nhưng các thư từ chối không giống nhau, và đọc sai loại dẫn tới quyết định sai ở bước tiếp theo.
Bốn loại từ chối
Từ chối ở bàn biên tập. Bài không được gửi đi phản biện, thường trong vài ngày tới hai tuần. Lý do thường là phạm vi không hợp tạp chí, hoặc mức độ đóng góp chưa đủ cho tạp chí đó.
Đây không phải đánh giá về chất lượng khoa học — nó là đánh giá về sự phù hợp. Việc cần làm: chọn tạp chí khác, thường là ở phạm vi chuyên sâu hơn hoặc ở mức khác.
Từ chối sau phản biện, kèm nhận xét chi tiết. Đây là loại có giá trị nhất dù khó chịu nhất — bạn nhận được đánh giá chuyên môn miễn phí từ hai ba người trong ngành.
Từ chối kèm gợi ý gửi lại sau khi sửa lớn. Về hình thức là từ chối, về thực chất là lời mời có điều kiện. Cần đọc kỹ: nếu thư nói bài có thể được xem xét lại như một bài mới, đó là tín hiệu tích cực.
Yêu cầu sửa — không phải từ chối. Nhiều người mới đọc thư yêu cầu sửa lớn như một lời từ chối và bỏ cuộc. Đây là sai lầm tốn kém: sửa lớn là kết quả tốt, và phần lớn bài được đăng đều qua ít nhất một vòng như vậy.
Đọc nhận xét phản biện
Ba bước, và bước đầu quan trọng nhất:
Đọc một lần rồi để yên vài ngày. Phản ứng đầu tiên gần như luôn là phòng vệ, và các quyết định ra trong trạng thái đó thường sai.
Lần đọc thứ hai: tách thành ba nhóm. Nhận xét đúng và sửa được; nhận xét do bài viết chưa rõ nên người đọc hiểu sai; và nhận xét bạn cho là sai.
Nhóm thứ hai thường lớn nhất, và đó là tin tốt — nó có nghĩa là công việc ổn nhưng cách trình bày chưa đủ rõ.
Đếm các điểm được nhắc bởi nhiều hơn một người phản biện. Đó là các điểm phải xử lý, bất kể bạn có đồng ý hay không.
Và chú ý riêng tới thư của biên tập viên: nó thường nói rõ hơn các bản nhận xét về việc bài thiếu gì để đạt mức của tạp chí.
Quyết định: sửa và gửi nơi khác, hay gửi lại
Gửi nơi khác khi lý do là phạm vi không hợp, hoặc khi tạp chí đó rõ ràng ở mức bạn chưa với tới với công trình này.
Nhưng vẫn sửa theo nhận xét trước khi gửi. Đây là điều nhiều người bỏ qua: gửi nguyên bản sang tạp chí khác thì rất có thể gặp lại cùng người phản biện — cộng đồng trong một hướng hẹp không lớn — và họ sẽ nhận ra bài không được sửa.
Gửi lại cùng tạp chí khi thư nói rõ điều đó là được, và khi bạn xử lý được các điểm chính.
Xem lại phạm vi công việc khi nhận xét chỉ ra một vấn đề về phương pháp không sửa bằng cách viết lại — ví dụ thiếu một nhóm đối chứng, hoặc cỡ mẫu không đủ.
Trường hợp cuối là trường hợp khó nhất, và câu hỏi cần trả lời thành thật: kết luận của bài có còn đứng được không nếu không bổ sung. Nếu không, việc cần làm là bổ sung dữ liệu hoặc thu hẹp kết luận — không phải tìm tạp chí dễ hơn.
Khi bạn cho rằng người phản biện sai
Chuyện này có xảy ra: người phản biện đọc nhầm, hoặc không thuộc đúng chuyên môn.
Hai tình huống:
Nếu bài đã bị từ chối: trong phần lớn trường hợp, cách hiệu quả nhất là sửa cho rõ hơn rồi gửi nơi khác. Việc một người phản biện hiểu sai thường có nghĩa là chỗ đó viết chưa đủ rõ với người đọc ngoài nhóm mình.
Nếu có lỗi rõ ràng và nghiêm trọng — người phản biện nhầm bài này với bài khác, hoặc nhận xét dựa trên một hiểu sai cơ bản có thể chỉ ra được — thì viết cho biên tập viên là hợp lý. Ngắn, lịch sự, nêu cụ thể điểm nào và vì sao, không bình luận về người phản biện.
Đừng kỳ vọng quyết định được đảo. Nhưng thư như vậy đôi khi dẫn tới việc bài được gửi cho một người phản biện khác.
Viết phần trả lời khi được sửa và gửi lại
Nếu được mời sửa, phần trả lời nhận xét quan trọng ngang bản thảo sửa.
Cấu trúc: liệt kê từng ý kiến, ngay dưới là những gì bạn đã làm và ở trang nào.
Với điểm bạn không sửa: vẫn trả lời, giải thích bằng lập luận và dẫn chứng. Bỏ qua trong im lặng là lý do phổ biến làm bài bị từ chối ở vòng hai.
Giọng văn: ghi nhận, ngắn gọn, không tranh cãi. "Chúng tôi cảm ơn góp ý và đã bổ sung phân tích ở mục 3.2" là đủ.
Giữ nhịp sau khi bị từ chối
Ba việc thực tế:
Đặt một mốc gửi lại — trong vòng bốn tới sáu tuần. Bài để lâu sau khi bị từ chối thường mất nhiều tháng, và mỗi tháng trôi qua thì việc quay lại càng khó.
Chọn sẵn tạp chí thứ hai và thứ ba từ khi gửi lần đầu. Quyết định này khó ra trong tuần nhận thư từ chối.
Nói với người hướng dẫn ngay, đừng giấu. Họ đã trải qua điều này nhiều lần và thường nhìn ra bước tiếp theo nhanh hơn bạn.
Một điều đáng biết
Nhiều công trình quan trọng trong lịch sử khoa học từng bị từ chối trước khi được đăng, và phần lớn người làm nghiên cứu lâu năm có một danh sách dài các bài bị từ chối.
Điều đó không làm lần từ chối đầu tiên dễ chịu hơn. Nhưng nó đúng, và nó có nghĩa là phản ứng hợp lý không phải xem lại xem mình có hợp với nghề này không — mà là đọc nhận xét, sửa bài, và gửi tiếp.
Có mấy loại từ chối bài báo?
Từ chối ở bàn biên tập vì không hợp phạm vi, từ chối sau phản biện kèm nhận xét, từ chối kèm gợi ý gửi lại, và yêu cầu sửa lớn — vốn không phải từ chối.
Có nên sửa trước khi gửi tạp chí khác?
Có — cộng đồng trong một hướng hẹp không lớn, nên rất có thể gặp lại cùng người phản biện và họ sẽ nhận ra bài không được sửa.
Khi cho rằng người phản biện sai thì sao?
Thường thì việc họ hiểu sai nghĩa là chỗ đó viết chưa đủ rõ; chỉ viết cho biên tập viên khi có lỗi rõ ràng và nghiêm trọng, ngắn gọn và không bình luận về người phản biện.
Nên gửi lại trong bao lâu?
Trong vòng bốn tới sáu tuần — bài để lâu sau khi bị từ chối thường mất nhiều tháng và càng khó quay lại.
