Mức chi phí và quy định về làm thêm, thuế, bảo hiểm khác nhau theo nước và thay đổi theo thời gian — luôn kiểm thông tin chính thức tại thời điểm bạn đi.
Nhiều người tính tài chính du học tiến sĩ bằng cách so số tiền được cấp với chi phí ước lượng trên mạng. Cách đó bỏ sót phần lớn thực tế. Dưới đây là các khoản thật, theo thứ tự dễ bị bỏ quên.
Từ con số trong thư mời tới tiền vào tay
Trừ theo thứ tự: thuế thu nhập nếu khoản đó chịu thuế; các khoản bảo hiểm bắt buộc; phí sinh viên hoặc phí trường theo kỳ; và tiền nhà.
Ở nhiều nước, tiền nhà một mình đã chiếm một phần rất lớn. Đây là lý do hai lời mời có con số bằng nhau nhưng ở hai thành phố khác nhau lại cho mức sống rất khác.
Cách tính đúng: lấy thu nhập sau thuế, trừ tiền nhà và bảo hiểm, rồi xem phần còn lại đủ cho bao nhiêu tuần ăn ở và đi lại.
Ba tháng đầu: khoản không ai nói
Tiền cọc nhà thường bằng một tới ba tháng tiền thuê, trả trước khi bạn nhận khoản tài trợ đầu tiên.
Thêm: đồ dùng cơ bản, vé máy bay, phí thị thực, khám sức khoẻ, chi phí đi lại tìm nhà, và sim điện thoại cùng tài khoản ngân hàng.
Nhiều nơi trả khoản đầu tiên vào cuối tháng thứ nhất hoặc muộn hơn. Hãy chuẩn bị đủ tiền cho hai tới ba tháng sống độc lập.
Nhà ở: quyết định lớn nhất
Ba lựa chọn thường gặp: nhà của trường, thuê chung với người khác, thuê riêng. Nhà trường thường rẻ và an toàn nhưng ít suất, đóng hồ sơ sớm.
Thuê chung là lựa chọn của phần lớn nghiên cứu sinh vì tiết kiệm và giúp hoà nhập. Nhược điểm là ít yên tĩnh — điều đáng cân nhắc nếu bạn cần viết ở nhà.
Cẩn thận với giao dịch từ xa: không chuyển tiền cọc trước khi xác minh được người cho thuê và địa chỉ. Đây là loại lừa nhắm vào sinh viên quốc tế rất phổ biến.
Bảo hiểm y tế
Kiểm ba điều: bảo hiểm bắt buộc là loại nào, gói của trường có bao gồm những gì, và có bao gồm người phụ thuộc không.
Ở một số nước, chi phí y tế không có bảo hiểm rất lớn, nên đây không phải khoản để tiết kiệm.
Đi cùng gia đình
Tính thêm: thị thực người phụ thuộc, bảo hiểm cho họ, nhà ở lớn hơn, và chi phí trông trẻ hoặc học phí cho con.
Kiểm xem vợ hoặc chồng có được phép làm việc theo diện thị thực đó không — điều này đổi hẳn bài toán tài chính.
Nhiều nơi có hỗ trợ cho nghiên cứu sinh có con: trợ cấp, ưu tiên nhà ở, hoặc kéo dài thời gian. Hỏi bộ phận hỗ trợ người học, đừng đoán là không có.
Làm thêm
Thị thực du học thường cho phép làm thêm với giới hạn số giờ. Với vị trí tiến sĩ dạng hợp đồng lao động thì quy định khác, và có thể cần xin phép cơ quan.
Về thực tế: làm thêm nhiều làm chậm luận án, và luận án chậm tốn hơn số tiền kiếm được. Nếu thiếu, ưu tiên tìm việc trong trường liên quan tới chuyên môn — trợ giảng, trợ lý nghiên cứu, hỗ trợ phòng thí nghiệm.
Quản lý tài chính nhiều năm
Lập ngân sách theo tháng và theo dõi ba tháng đầu để biết mức thật, sau đó điều chỉnh.
Chừa một khoản dự phòng cho việc về nước đột xuất — nhiều người gặp tình huống này và vé mua gấp rất đắt.
Và tính trước giai đoạn cuối: nếu tài trợ hết trước khi bảo vệ, bạn cần phương án cho vài tháng đó.
Thu nhập nghiên cứu sinh có đủ sống không?
Ở nhiều nước là đủ cho một người sống tiết kiệm, nhất là Bắc Âu và Đức. Ở các thành phố đắt đỏ thì rất sát, và đi cùng gia đình thì thường không đủ nếu chỉ một nguồn thu.
Có được gửi tiền về nhà không?
Về pháp lý thì được, nhưng phần lớn nghiên cứu sinh không còn nhiều sau chi phí sinh hoạt. Đừng lập kế hoạch tài chính gia đình dựa vào khoản này.
Khoản tài trợ có chịu thuế không?
Tuỳ nước và tuỳ dạng: học bổng thường không, lương theo hợp đồng thì có. Hỏi rõ khi nhận thư mời vì chênh lệch đáng kể.
Nên mang bao nhiêu tiền lúc mới sang?
Đủ cho hai tới ba tháng sinh hoạt cộng tiền cọc nhà. Đây là giai đoạn chi nhiều nhất và chưa có thu nhập ổn định.
