Đổi người hướng dẫn giữa chương trình: khi nào nên và làm thế nào

Quy trình đổi người hướng dẫn do quy chế từng chương trình quy định — hỏi văn phòng đào tạo sau đại học về quy định cụ thể trước khi làm bất cứ bước nào.

Quan hệ với người hướng dẫn là yếu tố ảnh hưởng nhiều nhất tới việc một nghiên cứu sinh có hoàn thành hay không. Khi nó không hoạt động, nhiều người chọn chịu đựng tới hết chương trình.

Đôi khi đó là lựa chọn đúng. Nhiều lần thì không — và biết phân biệt là điều đáng có.

Phân biệt vấn đề sửa được và không sửa được

Thường sửa được: người hướng dẫn bận nên ít gặp; phong cách làm việc lệch nhau — bạn cần gặp thường xuyên còn họ quen để tự chủ; phản hồi chậm; kỳ vọng không được nói rõ.

Những việc này phần lớn giải quyết được bằng một cuộc trao đổi thẳng thắn, và nhiều người hướng dẫn không nhận ra vấn đề cho tới khi được nói.

Thường không sửa được: người hướng dẫn không còn làm ở lĩnh vực của đề tài bạn; họ chuyển cơ sở hoặc nghỉ; bất đồng cơ bản về hướng nghiên cứu mà không bên nào thuyết phục được bên kia; hoặc có hành vi vượt ranh giới nghề nghiệp.

Nhóm cuối cần được tách riêng: nếu có hành vi quấy rối, ép buộc, hoặc chiếm đoạt công việc của bạn, đây không phải vấn đề tương thích mà là vấn đề cần báo theo quy trình của trường — và bạn nên tìm hỗ trợ bên ngoài quan hệ đó.

Ba việc thử trước khi tính đổi

Một cuộc trao đổi cụ thể. Không phải "em thấy chúng ta không hợp" mà: em cần gặp hai tuần một lần; em cần phản hồi bản thảo trong ba tuần; em chưa rõ kỳ vọng cho năm tới là gì.

Nêu ba yêu cầu cụ thể cho một cuộc bàn dễ hơn nhiều so với nêu một cảm nhận, và nó thường có kết quả.

Thêm một người đồng hướng dẫn. Đây là giải pháp bị bỏ qua nhiều nhất và thường là giải pháp tốt nhất: giữ quan hệ hiện có, thêm một người bù đúng phần đang thiếu — chuyên môn ở một hướng, hoặc đơn giản là sự sẵn có.

Nó cũng ít gây tổn thương hơn việc đổi hẳn, nên dễ được chấp nhận.

Nói chuyện với người điều phối chương trình. Họ đã xử lý các tình huống tương tự và biết những gì làm được trong quy chế. Cuộc nói chuyện này không bắt buộc dẫn tới hành động nào.

Khi quyết định đổi

Bốn bước, và thứ tự quan trọng:

Một: tìm người nhận trước. Việc này phải xong trước khi nói với người hướng dẫn hiện tại, vì nếu không bạn có thể rơi vào tình trạng không có ai hướng dẫn.

Tiếp cận người bạn nhắm tới bằng một cuộc gặp riêng, nói rõ tình hình, và hỏi họ có nhận không. Người trong khoa thường đã biết tình hình.

Hai: kiểm quy định. Có thời hạn không được đổi sau giai đoạn nào không; đổi có ảnh hưởng tới tài trợ không — đây là điểm quan trọng nếu học bổng gắn với đề tài của người hướng dẫn; và thủ tục gồm những giấy tờ gì.

Ba: nói với người hướng dẫn hiện tại. Trực tiếp, không qua người khác, và trước khi nộp giấy tờ.

Cách nói ít gây tổn thương nhất là nói về sự phù hợp chuyên môn và hướng đi, không liệt kê các thiếu sót. Kể cả khi bạn có lý do chính đáng để bất bình, việc nêu chúng trong cuộc gặp này hiếm khi giúp được gì cho bạn — cộng đồng học thuật nhỏ, và họ vẫn có thể ngồi trong hội đồng của bạn.

Bốn: làm thủ tục theo quy định, và giữ bản sao mọi văn bản.

Hệ quả với đề tài và dữ liệu

Đây là phần cần làm rõ trước khi đổi, không sau.

Đề tài có đi theo bạn không. Nếu đề tài thuộc một dự án của người hướng dẫn cũ và dùng kinh phí của họ, có thể bạn phải đổi hướng. Hỏi rõ.

Dữ liệu đã thu được dùng tiếp không, và có ràng buộc gì.

Các bài đã viết chung xử lý thế nào — bài đang chuẩn bị, bài đang phản biện.

Thời gian. Đổi người hướng dẫn gần như luôn làm chương trình dài thêm, ít nhất vài tháng. Tính vào kế hoạch và vào tình trạng tài trợ.

Nếu phải đổi cả hướng nghiên cứu, hỏi rõ khả năng gia hạn thời gian học trước khi quyết.

Khi nào nên chịu đựng tới hết

Có tình huống việc đổi không đáng: bạn đang ở năm cuối và chỉ còn viết; vấn đề là phong cách chứ không phải chuyên môn, và bạn đã tìm được cách làm việc; hoặc không có người phù hợp nào khác trong tầm với.

Trong các trường hợp đó, việc nên làm là giảm phụ thuộc: tìm một người cố vấn không chính thức trong hoặc ngoài trường, gắn với một nhóm nghiên cứu rộng hơn, và tự lập kế hoạch tiến độ cho mình.

Nhiều người hoàn thành luận án theo cách này, và phần lớn giá trị họ nhận được đến từ mạng lưới họ tự xây chứ không từ quan hệ hướng dẫn chính thức.

Một điều nên biết

Đổi người hướng dẫn là việc xảy ra ở mọi nơi và không phải dấu vết xấu trong hồ sơ. Người trong ngành hiểu rằng có nhiều lý do chính đáng — người hướng dẫn chuyển việc, hướng nghiên cứu thay đổi, chương trình tái cơ cấu.

Điều thật sự ảnh hưởng tới bạn không phải việc đổi mà là việc kéo dài một tình trạng không hoạt động trong hai ba năm — vì đó là thời gian không lấy lại được.