Buổi nói chuyện trước khi nhận lời: hỏi gì và nghe gì

Sau nhiều thư không được trả lời, một giáo sư trả lời và tỏ ý sẵn sàng nhận. Phản ứng tự nhiên là mừng và cảm ơn.

Nhưng buổi trao đổi ngay sau đó là buổi quan trọng nhất trong cả quá trình, và nó đi theo hai chiều: họ đánh giá bạn, và bạn cần đánh giá họ. Bốn năm tới phụ thuộc vào việc thứ hai nhiều hơn phần lớn người ta tưởng.

Mười câu nên hỏi

Về kinh phí. Kinh phí cho vị trí này đến từ đâu, kéo dài bao lâu, và chuyện gì xảy ra nếu đề tài đó kết thúc trước khi tôi xong? Đây là câu quan trọng nhất và cũng là câu nhiều người ngại hỏi nhất.

Về đề tài. Đề tài đã được xác định tới mức nào? Tôi có được đề xuất hướng riêng không, hay làm một phần đã định sẵn?

Về nhịp làm việc. Thầy cô gặp nghiên cứu sinh bao lâu một lần, và theo hình thức nào?

Về thời gian hoàn thành. Những người trước thường mất bao lâu? Con số thực tế, không phải con số theo quy định.

Về nhóm. Hiện có bao nhiêu nghiên cứu sinh và postdoc? Ai là người tôi sẽ làm việc cùng hằng ngày?

Về công bố. Kỳ vọng bao nhiêu bài trước khi bảo vệ, và thứ tự tác giả thường được quyết thế nào trong nhóm?

Về người đi trước. Ba người gần nhất bảo vệ xong giờ làm gì? Câu trả lời nói rất nhiều — cả về chất lượng đào tạo lẫn về mạng lưới của nhóm.

Về giảng dạy và các việc khác. Tôi sẽ phải làm bao nhiêu giờ trợ giảng, và có được trả không?

Về sự vắng mặt. Thầy cô có kế hoạch nghỉ dài, chuyển cơ quan, hay nhận vị trí quản lý trong vài năm tới không? Đây là câu hiếm ai hỏi và nó đã cứu nhiều người khỏi một tình huống rất khó.

Về chuyện hỏng. Nếu tới năm thứ ba mà hướng nghiên cứu không ra kết quả, thường xử lý thế nào?

Đọc câu trả lời

Nội dung quan trọng, nhưng cách trả lời quan trọng không kém.

Dấu hiệu tốt: trả lời cụ thể, có con số, thừa nhận những chỗ chưa chắc chắn, và chủ động nêu các khó khăn. Người nói "kinh phí đảm bảo ba năm, năm thứ tư thì phải xin thêm và tôi chưa chắc" đang cho bạn thông tin thật.

Dấu hiệu đáng lo: câu trả lời chung chung cho câu hỏi cụ thể; né câu hỏi về kinh phí; nói về những người trước một cách tiêu cực; hoặc thúc bạn quyết định ngay.

Việc thúc quyết định nhanh đáng chú ý riêng. Một vị trí đáng nhận vẫn đáng nhận sau một tuần suy nghĩ.

Người cần hỏi nhiều hơn cả người hướng dẫn

Là nghiên cứu sinh đang học trong nhóm.

Xin nói chuyện với một hai người, không có mặt giáo sư. Đây là đề nghị hoàn toàn bình thường và người hướng dẫn tốt sẽ thu xếp không ngần ngại — bản thân phản ứng với đề nghị này đã là một thông tin.

Ba câu nên hỏi họ:

Một tuần bình thường của bạn trông thế nào?

Khi bạn cần góp ý gấp cho một bản thảo, thường mất bao lâu để nhận được?

Điều gì bạn ước mình biết trước khi bắt đầu?

Câu thứ ba cho ra nhiều thông tin nhất, và nó đủ trung tính để người trả lời không thấy khó xử.

Bốn dấu hiệu nên cân nhắc lại

Nhóm có nhiều người bỏ giữa chừng. Một người thì bình thường; nhiều người trong vài năm là một mẫu hình.

Không ai trong nhóm sẵn sàng nói chuyện với bạn, hoặc các câu trả lời đều rất dè dặt.

Kinh phí không rõ ràng và người hướng dẫn không muốn nói cụ thể.

Người hướng dẫn có quá nhiều nghiên cứu sinh so với thời gian thực có. Không có con số chuẩn, nhưng nếu bạn hỏi họ gặp từng người bao lâu một lần và phép nhân ra một con số không khả thi, thì nó không khả thi.

Và một điều nên nói ra từ đầu

Nếu bạn có ràng buộc thật — gia đình ở xa, một khoảng thời gian phải về nước, một giới hạn về tài chính — nói ra trước khi nhận lời.

Không phải vì nghĩa vụ, mà vì những ràng buộc này sẽ xuất hiện dù sao. Nêu trước thì chúng là điều kiện đã được biết; nêu sau thì chúng là vấn đề. Và người hướng dẫn nào từ chối một ứng viên tốt vì một ràng buộc hợp lý thì cũng là người sẽ khó làm việc cùng về sau.