Điều kiện, mức và lịch nộp thay đổi theo năm và theo nơi cấp — luôn đọc thông báo chính thức hiện hành.
Có bốn nhóm nguồn tài trợ cho việc làm tiến sĩ, và chúng được xin theo bốn cách khác nhau. Nhiều người chỉ biết một nhóm — nhóm được quảng bá rộng nhất — và đó cũng là nhóm cạnh tranh cao nhất.
Bốn nhóm nguồn
Học bổng của chính phủ hoặc của các tổ chức lớn. Phủ học phí và sinh hoạt, lịch nộp cố định hằng năm, rất sớm. Cạnh tranh cao vì ai cũng biết.
Vị trí được trả lương trong đề tài của một nhóm. Đây là nguồn phổ biến nhất ở nhiều lĩnh vực, và nó không được đăng như học bổng — nó do người chủ trì đề tài quyết định. Xin bằng cách liên hệ trực tiếp.
Học bổng của trường. Xét cùng hồ sơ nhập học, nên phải nộp theo hạn sớm.
Vị trí trợ giảng. Miễn giảm học phí cộng thu nhập, đổi lại hỗ trợ giảng dạy. Phổ biến ở một số hệ thống và là cách nhiều người vừa có thu nhập vừa có kinh nghiệm dạy.
Với người ở Việt Nam, còn có nhóm thứ năm: các đề án đào tạo trong nước và hỗ trợ từ cơ quan đang làm việc, thường kèm cam kết phục vụ.
Xin vị trí trong nhóm: cách làm
Đây là nhóm có tỉ lệ thành công cao nhất trên mỗi giờ bỏ ra, và ít người làm đúng cách.
Bước một: tìm các nhóm làm hướng bạn quan tâm. Cách hiệu quả là đọc các bài gần nhất trong lĩnh vực và xem ai viết.
Bước hai: đọc kỹ một hai bài của nhóm đó.
Bước ba: viết một thư ngắn, một trang, gồm bốn phần — bạn là ai và nền tảng gì; bạn quan tâm phần nào trong công trình của họ, cụ thể; bạn có thể góp gì; và câu hỏi rõ ràng là nhóm có vị trí cho nghiên cứu sinh không.
Kèm sơ yếu lý lịch và bảng điểm. Không kèm tệp nặng.
Tỉ lệ trả lời không cao, nhưng mỗi thư chỉ tốn một giờ nếu bạn đã đọc bài, và một thư thành công giải quyết toàn bộ vấn đề tài chính cho nhiều năm.
Điều làm thư bị bỏ qua ngay: gửi hàng loạt với nội dung chung chung; sai tên người nhận; hoặc chỉ nói mong muốn mà không nói được bạn quan tâm gì cụ thể.
Lịch làm việc lùi
Từ ngày dự kiến bắt đầu, lùi lại: hạn nộp học bổng lớn thường trước mười hai tháng; thời gian liên hệ và trao đổi với người hướng dẫn tiềm năng vài tháng; thời gian xin thư giới thiệu ba tuần; và thời gian có chứng chỉ ngôn ngữ còn hiệu lực.
Cộng lại, việc chuẩn bị bắt đầu khoảng mười tám tháng trước. Đây là con số làm nhiều người bất ngờ và là lý do phổ biến nhất của việc bỏ mất một chu kỳ.
Điều kiện cần đọc kỹ trước khi nhận
Nguồn kéo dài bao lâu, và nếu luận án cần thêm một năm thì có gia hạn được không? Đây là câu quan trọng nhất, vì thời gian hoàn thành thực tế thường dài hơn thời gian danh nghĩa.
Nghĩa vụ kèm theo: trợ giảng bao nhiêu giờ, báo cáo thế nào, có phải làm việc cho đề tài ngoài luận án của mình không.
Chi phí thực địa và hội nghị có được chi riêng không, hay phải lấy từ sinh hoạt của bạn.
Cam kết sau khi học: nếu có, thì bao lâu, ở đâu, và điều khoản hoàn trả nếu không thực hiện. Đây là ràng buộc nhiều năm.
Điều kiện duy trì và hậu quả nếu không đạt — mất suất hay phải hoàn trả.
Nếu nguồn hết giữa chương trình
Tình huống này xảy ra thật, thường khi đề tài tài trợ bạn kết thúc trước khi bạn bảo vệ.
Các đường: xin gia hạn nếu quy định cho phép; chuyển sang một đề tài khác của nhóm hoặc của nhóm khác; nhận thêm giờ trợ giảng; hoặc chuyển sang hình thức học bán thời gian theo quy chế và đi làm.
Hãy nói với người hướng dẫn sớm, ngay khi thấy sẽ hết, không đợi tới khi đã hết. Họ thường biết các nguồn nội bộ và có thể xếp bạn vào một đề tài khác — nhưng cần thời gian.
Ba việc nên làm ngay
Lập danh sách năm nhóm nghiên cứu bạn muốn làm cùng, kèm một dòng về vì sao.
Viết một thư liên hệ mẫu, rồi sửa riêng cho từng nhóm — không gửi bản chung.
Tra lịch nộp của hai ba học bổng lớn trong lĩnh vực của bạn, và ghi vào lịch trước hạn ba tháng.
Và nếu bạn đang cân nhắc giữa việc chờ một học bổng lớn hay nhận một vị trí trong nhóm: vị trí trong nhóm thường bắt đầu sớm hơn, ổn định hơn, và đặt bạn vào một nhóm đang hoạt động — điều có giá trị cho luận án hơn là mức tài trợ cao hơn một chút.
Nguồn tài trợ nào phổ biến nhất mà ít người biết?
Vị trí được trả lương trong đề tài của một nhóm nghiên cứu. Nó không được đăng như học bổng mà do người chủ trì quyết định, nên phải liên hệ trực tiếp.
Thư liên hệ xin vị trí nên viết thế nào?
Một trang, nêu nền tảng của bạn, phần cụ thể trong công trình của họ mà bạn quan tâm, bạn góp được gì, và câu hỏi rõ về việc có vị trí không.
Nên bắt đầu chuẩn bị từ khi nào?
Khoảng mười tám tháng trước ngày dự kiến bắt đầu, vì hạn học bổng lớn, việc liên hệ nhóm và chứng chỉ ngôn ngữ đều cần thời gian.
Hết nguồn tài trợ giữa chương trình thì làm gì?
Nói với người hướng dẫn ngay khi thấy sẽ hết; các đường gồm gia hạn, chuyển sang đề tài khác, thêm giờ trợ giảng, hoặc chuyển hình thức học theo quy chế.
